Jak działaja pijawki?

W wyniku adaptacji do specyficznego trybu odżywiania pijawki wytworzyły w swoich gruczołach ślinowych specjalne substancje, umożliwiające łatwiejsze przyjmowanie pokarmu. Do XIX wieku nie znano tych substancji, lecz jedynie obserwowano wydłużony czas krwawienia z ran po przyłożeniu pijawki oraz efekty lecznicze tych terapii. Nikt wówczas nie przypuszczał że ma to związek z występowaniem w gruczołach pijawki tych substancji. Efekty lecznicze przypisywano mechanizmowi upuszczania krwi, a nie działaniu skomplikowanych biochemicznie substancji.

Substancje wydzielnicze gruczołów ślinowych pijawki lekarskiej, zwane potocznie hirudozwiązkami, zostały określone międzynarodową nazwą SGS (Salivary Glands Secretion). Wciąż odkrywane są nowe związki gruczołów ślinowych. Aktualnie stwierdzonych jest ich około 115, ale sklasyfikowanych tylko połowę. Wraz z ich odkryciem, pijawki powracają po 100 letniej przerwie do medycyny. Poznanie hirudozwiązków i sposobu ich działania otwiera potężne możliwości terapeutyczne. Ważniejsze z nich to:

  • HIRUDYNA – enzym proteolityczny hamujący układ krzepnięcia krwi;
  • Enzym HIALURONIDAZA – jeden z ważniejszych antykoagulantów, zwiększa rozprzestrzenianie się związków u żywiciela;
  • Związki przeciwbólowe - jako związki chemiczne nie zostały rozpoznane. Znieczulają miejsca ugryzienia pijawki;
  • Substancje rozszerzające naczynia krwionośne;
  • BDELINY – w układzie krzepnięcia wykazują przeciwstawne działanie w stosunku do hirudyny;
  • EGLINY – substancje silnie hamujące stany zapalne;
  • Substancje antybiotyczne z endosymbiotycznej bakterii zabijające różne patogeny lub osłabiające ich działanie;
  • DESTABILAZA – powoduje rozkład zakrzepłej krwi, a zawarta w niej PROSTAGLANDYNA regeneruje naczynia krwionośne, reguluje poziom cukru i ciśnienia krwi.
  • APYRAZA – zmniejsza lepkość krwi;
  • ANTYELASTAZA – spowalnia proces starzenia się skóry;
  • LIPAZY I ERASTAZY – powodują rozkład tłuszczów;
  • NEUROTRANSMITERY - związki biochemiczne normalizujące przepływy impulsów elektrycznych w komórkach nerwowych. Należą do nich dopamina, serotonina, acetylocholina oraz enkefalina.